اینترنت، آنلاین‌ترین جاسوس دنیا!

اینترنت، آنلاین‌ترین جاسوس دنیا!

نویسنده: محمد صادق افراسیابی منبع: http://www.favanews.com «جاسوسی از طریق اینترنت»؛ مساله ای که در گذشته ای نه چندان دور تنها ذهن اندیشمندان علوم ارتباطات و اطلاعات را به خود مشغول ساخته بود، اینک در ذهن تک تک انسان های کره خاکی پرسه می زند. کیث لیتل، تکنیسین رایانه در ایالت مرکزی واشنگتن می گوید:« هر روز تعداد بیشتری از مشتریانش از او می خواهند برای حفظ حریم شخصی آن ها اقداماتی انجام دهد. او نیز رایانه های آنان را برای یافتن هر گونه برنامه شیطانی جستجو کرده، نرم افزارهای امنیتی در آن نصب می نماید. آنچه مردم را متعجب می کند، آن است که لیتل برنامه هایی را کشف می کند که برای جاسوسی در رایانه های شخصی، تعبیه شده اند. و تعجب آن ها بیشتر هم میشد اگر می دانستند نیمی از بیست رایانه ای که وی در هفته بازدید می کند، به چنین برنامه هایی آلوده هستند. » عموما جاسوسی اینترنتی، به صورت کسب اطلاعات از طریق برنامه هایی معرفی می شود که از راه نصب نرم افزار ها و یا حین گردش افراد در محیط وب وارد کامپیوتر شخصی آن ها شده و تا زمانی که کاربر به شبکه جهانی وصل است، اطلاعاتی را که روی هارد دیسک او ذخیره شده است برای پایگاههای مطلوب خویش میفرستند. اما این فقط یکی از انواع جاسوسی الکترونیکی است. نوعی که امروزه تقریبا همه ما آن را می شناسیم و برای جلوگیری از بروز چنین خبر چینی هایی، در کامپیوترهای خویش انواع فایروال ها و نرم افزارهای ضد جاسوسی را نصب می کنیم. بررسی ایمیل های شخصی و سازمانی، گزارش عملکرد « وب گردی» ِ کاربران و سرویس دهی ارائه دهندگان خدمات اینترنتی به شرکت ها و سازمان های ذی نفع و به عبارت دیگر مشاهده دقیق عملکرد کاربران و سرویس دهندگان اینترنت به مالکان این دنیای شیشه ای از انواع دیگر این جاسوسی می باشند؛ جاسوسی هایی که کمتر بدان ها پرداخته شده است. چرا که در صورت پرداختن به این موضوع دیگر منافع یک شرکت و دو شرکت به خطر نمی افتد؛ اینجا منافع ملی یک یا دو دولت خاص به خطر می افتد؛ دولت هایی که در آرزوی فتح دنیای مجازی و حقیقی تک تک ما می باشند. مسلما اگر مشتریان کیث لیتل از چنین چیزی باخبر بودند حاضر نمی شدند حتی برای لحظه ای پا به عرصه اینترنت گذارند. اما مشکل آنجا است که اکثر ما از جاسوسی عظیمی که همزاد دنیای مجازی است، ناآگاهیم و در برابر طرح چنین اندیشه هایی خواهیم پرسید:« چگونه چنین مساله ای ممکن است؟ مگر نه اینکه اینترنت فضایی است که هیچ گونه مالکی ندارد و هیچ دولتی نمی تواند بر اعمال انسان های مجازی این دنیا نظارت و کنترل داشته باشد؟» آنچه میخوانید مطالعه وضعیت امروز شبکه جهانی است. شاید پس از خواندن این نوشته پاسخی برای این سوال ها بیابیم. همان طور که میدانید تشکیل اینترنت ابتکاری بود از سوی پنتاگون. جریان از این قرار بود که وزارت دفاع ایالت متحده آمریکا پس از آنکه شوروی سابق، سفینه Sputnik را به فضا فرستاد ، شبکه ای از ارتباطات را در اختیار پژوهشگران طرف قرار داد خود گذاشت تا آنان بتوانند پروژه های نظامی خود را با موفقیت به اتمام رسانند و بدین وسیله موجبات برتری همه جانبه آمریکا بر شوروی و سایر کشورهای رقیب را فراهم آورند. این شبکه از سوی بنیاد ملی علوم ( NSF) ، در آمریکا تعمیم یافت و اندکی بعد نه تنها جامعه آمریکا بلکه تمامی جهان را نیز در بر گرفت؛ همین نهاد یعنی NSF تا اواسط دهه 1990 نقش عمده ای را در مدیریت منابع اینترنتی بر عهده داشت که با ظهور تجارت الکترونیک در اواسط دهه 1990 این بنیاد جای خویش را به وزارت بازرگانی آمریکا داد. برای آنکه معنای مدیریت منابع اینترنتی را بهتر درک کنیم، لازم است توضیحی کوتاه راجع به ساختار منابع منابع اینترنتی آورده شود. ساختار منابع اینترنتی بدان صورت است که هر دستگاه سخت افزاری( مانند رایانه شخصی) دارای یک هویت اینترنتی است که این هویت به صورت شماره اینترنتی منحصر به فرد تعریف می شود. شماره اینترنتی از چهار جزء ( - . - .- . -) تشکیل شده است که هر جزء عددی از 0 تا 255 می باشد. از آنجا که حفظ کردن تعداد زیادی شماره چهار جزیی کاری است تقریبا غیر ممکن، کاربران عادی معولا از نام دامنه اینترنتی استفاده می کنند. وقتی نام دامنه را در صفحه مرورگر تایپ می کنیم این نام به کارگزاری فرستاده می شود که کار آن ترجمه نام به شماره اینترنتی است و این شماره برای اتصال مقصد مورد نظر در اختیار شبکه قرار می گیرد. و از آنجا که نشانی هر دستگاه متصل به اینترنت باید به طور منحصر به فرد قابل شناسایی باشد، نوعی هماهنگی جهانی برای توزیع و حفاظت شماره ها و نام های اینترنتی لازم است. این هماهنگی همچنین شامل نظارت و مدیریت داده های تعدادی کارگزار مادر موسوم به کارگزاران ریشه می شود. همان طور که گفته شد از اواسط دهه 1990، مدیریت این سه منبع یعنی شماره ها و دامنه های اینترنتی، و کارگزارهای ریشه به وزارت بازرگانی آمریکا سپرده شد. این وزارت در نوامبر سال 1998 تفاهم نامه ای را با یک شرکت خصوصی غیر انتفاعی در ایالت کالیفرنیا به نام ICANN به امضا رساند، و طی آن رسما راهبری و مدیریت اینترنت را مشروط به اینکه این شرکت ارتباط حقوقی خویش را با دولت آمریکا حفظ کند، به وی سپرد؛ مدیریتی که تا کنون با حفظ مصالح دولت آمریکا ادامه یافته است. تامین پایداری و امنیت شبکه اینترنت وتوزیع عادلانه منابع اینترنتی اهم اهداف این راهبری می باشند. بر مبنای این اهداف، اختیارات و امکانات است که آیکن به راحتی می تواند تمامی اطلاعاتی را که در شبکه جهانی رد و بدل می شود کنترل کرده و از آن ها استفاده لازم را به عمل آورد. بنابراین دیگر جای تعجب نیست که بشنویم:« در یک سال حدود 24 ملیارد دلار در اثر جاسوسی ها اقتصادی نصیب دولت آمریکا می شود.» همچنین طبیعی به نظر می رسد که دولت آمریکا که حافظ امنیت جهانی است برای حفظ امنیت دو دنیای ما یعنی دنیای مجازی و حقیقی، دست به مختصری جاسوسی سیاسی بزند؛ چیزی که عملا پس از حادثه 11 سپتامبر به تصویب دولت بوش رسید. اما در مورد خود کارگزارهای ریشه بهتر است بدانیم امروز 13 کارگزار ریشه در جهان وجود دارد که از این تعداد ده کارگزار در خاک آمریکا قرار دارند، و سه تای دیگر در کشورهای انگلستان، سوئد و ژاپن در مرکزهای تجمع اتصال های اینترنتی بزرگ ناحیه قرار گرفته اند. همچنین مرکز ثبت چهار دامنه اصلی یعنی com، net، org و biz شرکت های آمریکایی هستند و شرکتی که امتیاز ثبت دامنه info را دارد، بیشتر سرمایه اش آمریکایی است. دامنه های mill و gov نیز مختص به دستگاه نظامی آمریکا و دامنه edu دامنه اختصاصی دانشگاههای آمریکا می باشد. در همین جا بد نیست به این موضوع اشاره کنم که در سالهای اخیر دادگاههای آمریکایی خود را تنها مرجع دعاوی حقوقی مربوط به این دامنه ها دانسته و حتی رای داوری های بین المللی را نقض کرده و شرکت های صاحب امیتاز دامنه های اصلی، رای دادگاه کشور متبوع خویش را به اجرا می گذارند که نمونه اخیر این موضوع را در مسدود کردن سایت های حزب الله لبنان مشاهده کردیم. وقتی این جملات را مینویسم ناخودآگاه به یاد فیلم «هزار و نهصد و هشتاد و چهار» جرج ارول می افتم؛ این فیلم نمایشگر حکومتی توتالیتر است که خود را در حکم برادر بزرگتر بشریت می داند و به بهانه حفظ نظم ، امنیت و جلوگیری از جنایت فکری از طریق رسانه های جدید تمام کردارهای جامعه حتی رفتارهای شخصی و خصوصی آنان را کنترل می کند. نکته جالب در این فیلم آن است که رسانه هایی که در « هزار و نهصد و هشتاد و چهار » به تصویر کشیده می شوند تلویزیون هایی دو طرفه هستند که علاوه بر انتقال پیام سران حزب حاکم به مردم، برای مشاهده اعمال اجتماع و نظارت بر کلیه تخلفات حزبی به کار می رود. امروزه اینترنت به خوبی نماد آن تلویزیون های دو طرفه می باشد که جهت جاسوسی های مدرن توسط حکومت ها به خدمت گرفته می شود. پس از این حاشیه کوتاه اما ضروری باز می گردم به بحث اصلی خویش؛ تا این جا ظاهرا به این نتیجه رسیدیم که دولت ایالات متحده آمریکا عملا حاکم مطلق دنیای مجازی ماست. حاکمی که با در اختیار داشتن مدیریت منابع اینترنتی، مدیریت ثبت دامنه های اصلی و اکثریت مطلق کارگزاری های ریشه به خوبی این فرصت را دارد که از تمام وقایعی که در شبکه جهانی رخ می دهد، مطلع شود. دقت داشته باشید که آنچه خواندید فقط بخشی از ماجرا بود و اشاره نکردم به ماشین های جاسوسی که توسط سازمان های اطلاعاتی آمریکا برای کنترل تمامی ای میل هایی که در سرتاسر جهان از طریق اینترنت رد و بدل می گردد، به کار گرفته می شود و اشاره نکردم به اینکه پر مخاطب ترین سایت های جهان و پر طرفدارترین شرکت های نرم افزاری جهان تحت کنترل دولت آمریکا است؛ به عنوان مثال مایکروسافت که پر در آمدترین شرکت فعال در عرصه IT و ICT می باشد تبعه دولت آمریکاست و مرکز تحقیقاتی این شرکت در اسرائیل بر روی یک دهکده اشغالی بنا شده است. از سوی دیگر اخبار حکایت از آن دارد که این شرکت از شرکت هایی است که بیشترین میزان جاسوسی اینترنتی را انجام می دهند. به راستی شما خواننده گرامی چه نتیجه ای از این دو مقدمه میگیرید؟ اینک پس از بیان این همه که شواهدی بودند بر اثبات مدعای اولیه که « جاسوسی های عمده و خطرناک دنیای الکترونیکی توسط صاحبان شبکه جهانی صورت می گیرد» تا چه حد جواب سوالهایمان را گرفته ایم؟ آیا به راستی اینترنت همان دنیایی است که علت اصلی پیدایش و گسترش آن، نظارت و کنترل دقیق کردار و رفتار جوامع بشری است؟ شاید جواب در آغاز ناامید کننده به نظر رسد اما حقیقت هیچ گاه یاس آور نیست؛ حقیقت برای اهل حق تلخ نیست؛ بلکه شیرین است هر چند با سختی مملو باشد. اگر بپذیریم که دینای مجازی دنیایی است که برای تمام جوامع بشری به خصوص مسلمانان سر تا سر ناامنی و مملو از بحران کنترل و جاسوسی می باشد، باز هم به اعتقاد من راه خلاصی بسیار روشن وجود دارد. در وضع موجود بر این باورم که تنها راه نجات مبارزه است؛ مبارزه با نظم نوین جهانی که میخواهد همه چیز را در خویش ببلعد. نظمی که جاسوسی های حقیقی را پنهان می دارد و تنها آن هایی را که با حیات وی هیچ ارتباطی – ویا ارتباط کمی دارند – رسوا میکند. به اعتقاد اینجانب تنها راه مبارزه برای پایان دادن به جاسوسی هایی که تا حد تهدید منافع ملی و دینی ما پیش رفته اند، جدا شدن از شبکه جهانی و تشکیل یک شبکه ملی در گام نخست و سپس گسترش پله ای این شبکه در میان ملت های مسلمان برای نیل به شبکه جهانی اسلام می باشد. در واقع لازم است که ما از شبکه جهانی فعلی جدا شده و تمام مراحلی را که مالکان آن شبکه پشت سر گذاردند طی کنیم؛ باشد که بتوانیم شبکه ای ایجاد کنیم که مالک آن مسلمانان باشند و مالک مسلمانان کیست به جز خدا؟ اینک به عنوان آخرین سخن از شما خواننده محترم می پرسم؛ آیا هنوز زمان آن فرانرسیده که به مصداق آیه شریفه « یا ایها الذین آمنوا من یرتد عن دینه فسوف یاتی الله بقوم یحبهم و یحبونه؛ اذلة علی المومنین، اعزة علی الکافرین؛ یجاهدون فی سبیل الله و لا یخافون لومة لائم؛ ذلک فضل الله یوتیه من یشاء والله واسع علیم»(4)، ما مسلمانان؛ ما خودی ها اختلافات درونی خویش را کنار گذاشته و در برابر جهان کفر قد علم کنیم و جهانی بسازیم سر تا سر امنیت، صلح و آزادی؛ جهانی که نه بر پایه نظم نوین بلکه برای پایه نظم مبتنی بر تقوا استوار باشد؟

زبان فضای مجازی

زبان فضای مجازی

نویسنده: لی پی مسفادین مترجم: کامبیز پارتازیان منبع: باشگاه اندیشه چکیده سیکوگنانی معتقد است که بررسی انتقادی زبان مهمترین راه کار برای مطالعه ماهیت فضاهای مجازی است، به گفته او فضای مجازی را صرفاً می‌‌توان به حسب ویژگی‌های زبانشناختی آن تعریف نمود.منظور از »زبان» چیست؟ چه عواملی بر ساختار، اشاعه و تفسیر زبان در محیط‌های آن‌لاین تأثیر می‌گذارند؟ این مقاله طیف معانی منسوب به واژه »زبان» را در ادبیات رایج مربوط به زبان فضای مجازی بررسی می‌کند و پژوهش‌های اخیر مربوط به تنوع بافت‌های فرهنگی و اجتماعی، روابط، مهارت‌های زبانی و هویت‌هایی را که ممکن است در اینترنت و کاربرد زبانی کامپیوتر مؤثر باشند را، نیز مورد بررسی قرار می‌دهد.نظریات جدید ادبی و ارتباطشان با ارتباطات آن‌لاین ارائه می‌شوند و البته با تأکید بر این مطلب که اینترنت و فناوری های کامپیوتری همانند سیال عمل می‌کنند و ابزارهای فرهنگی‌ای را ایجاد می‌کنند که افراد می‌توانند از آنها در راستای برقراری ارتباط با یکدیگر استفاده کنند. زبان و ادبیات در اینترنت و ارتباطات کامپیوتری مقدمه در میان مطالبی که درخصوص قابلت اینترنت در راستای ارتباطات انسانی منتشر می‌‌شود، ویژگی مربوط به فناوری‌های ارتباطات اینترنتی همواره مورد غفلت قرار می‌گیرد: و آن اینکه اینترنت و ارتباطات کامپیوتری، تا امروز، فضاهایی ارتباطی بوده‌اند که از طریق زبان (و عمدتاً متن) ساخته شده‌اند.بنابراین در فضای مجازی، زبان نوشتاری واسطه رابطه انسان- کامپیوتر و همچنین انسان- انسان است.تسلط اینترنت و ارتباطات متنی کامپیوتری به چه معناست؟ محققان رشته‌های مختلف- طیفی از مربیان آموزش از راه دور تا زبانشناسان، دانشمندان علوم اجتماعی و فیلسوفان پسا مدرن-در حال بررسی این مسأله هستند.آنها می‌پرسند: چه کسی و چگونه آن‌لاین صحبت می‌کند؟ آیا واقعاً زبان آن‌لاین «متن» است یا «گفتار» است؟ فرهنگ چگونه بر زبان فضای مجازی تأثیر می‌گذارد؟ محققان با بررسی این مسائل از دیدگاه رشته ی مربوط به خود، زبان مجازی را «متن»، «نظام نشانه‌شناختی»، «گفتمان فرهنگی- اجتماعی» یا حتی ابزار تسلط فرهنگی در نظر گرفتند (تسلط فرهنگی بر فرهنگ دیگری).این دیدگاه‌های مختلف هر یک به منظور بررسی زبان مجازی، ایجاد بستر برای مثال بررسی جزئیات متن آن‌لاین، بافت‌های اجتماعی زبان مجازی و یا معانی فرهنگی و اجتماعی زبان انگلیسی به مثابه زبان میانجی اینترنت، رویکرد روش‌شناختی و تحلیلی خاص خود را دارند.جای تعجب نیست که، پژوهش‌های مربوط به ارتباطات اینترنتی با برخی از مباحث علمی پیشین درخصوص ماهیت مطالعه ی «گفتمان»، رابطه بین زبان، فناوری و فرهنگ، معنا و مفهوم ادبیات و نیاز ادبیات به فناوری های ارتباطی جدید مغایرت داشته باشد. پیشینه معانی چندگانه واژه «زبان»- هم آکادمیک و هم محاوره‌ای- بیانگر پدیده‌های چندگانه در چارچوب‌های تحلیلی مختلف است، و هر پژوهش ساده‌ای را در خصوص ادبیات مربوط به زبان فضای مجازی پیچیده می‌کند.مقاله حاضر مطالب تجربی و عملی مربوط به ماهیت و معنای متن، زبان و ادبیات اینترنت و ارتباطات اینترنتی را بررسی می‌کند، و رویکردهای نظری مختلفی که محققان در حال حاضر در این خصوص اتخاذ می‌کنند را نشان می‌دهد.این مقاله، خاصه بر پژوهش‌ها و نظریاتی تأکید دارد که اینترنت را به مثابه سایت ارتباطات بین‌المللی و بین فرهنگی- که به اصطلاح دهکده جهانی نام دارد- در نظر گرفته‌اند.مقاله حاضر اهمیت پژوهش درخصوص زبان آن‌لاین مربوط به حوزه تعامل کامپیوتر ـ انسان را نیز مورد توجه قرار داده است. دیدگاه‌های مربوط به زبان فضای مجازی - زبان مجازی به مثابه متن دیجیتالی به نظر می‌رسد برخی نویسندگان با غلط جلوه دادن برداشت خود از ارتباطات اینترنتی به مثابه ارتباطی اساساً نوشتاری (دیدگاهی که توسط برخی از پژوهشگران نظیر مالون، کولت و بلمور(1) مورد بحث و بررسی قرار گرفته است)، بر ویژگی‌های متن دیجیتالی (و تأثیر آن بر خوانندگان) به مثابه رویکردی جهت بررسی ارتباطات فضای مجازی تأکید کرده‌اند.یکی از حوزه‌های خاص اینترنت فوق متن است که ماهیت چندوجهی، طبقه‌بندی نشده، غیرزنجیره‌ای و غیر خطی (شامل تصاویر، صدا، سمبل‌ها و متن)، و تضادی عینی با متن‌های چاپی سنتی دارد.فوق متن، پدیده متنی پسامدرن خوانده می‌شود،(2) که پراکنده‌گویی و پیچیدگی ارجاعات را ممکن و آسان می‌کند.افزون بر این، محققان معتقدند که فوق متن به شدت ماهیت ادبیات را تغییر می‌دهد و نویسنده را صرفاً «منبع» می‌کند و شکل جدیدی از مطالعه و اندیشه پیوسته آزاد را پدید می‌آورد.(3) کاپلان(4) یکی از اولین محققانی بود که فوق متن را مورد بررسی قرارداد، وی تشریح کرد که "چگونه فوق متن از طریق حوزه متنی، چندین خط سیر را در اختیار خوانندگان قرار می‌دهد".[1].کاپلان می‌گوید، "هر مسیری را که خواننده در مواجه‌ خود با متن انتخاب می‌کند، در واقع، آن متن را تولید می‌کند" و خاطرنشان می‌کند که برخی فوق متن‌ها قابل چاپ‌اند، در عین حال، بسیاری از اشکال جدید [آن] صرفاً خاص فضای مجازی‌اند و قابل چاپ نیستند.از سوی دیگر، داگلاس(5) شیوه‌هایی که فوق متن را که در قیاس با متون نوشتاری که به خوانندگان آزادی کمتری می‌دهد را بررسی می‌کند و هارپلد(6) از این دیدگاه حمایت می‌‌کند.او معتقد است که متون دیجیتالی به لحاظ تجربی حساس‌اند و اساساً غیرمنسجم‌اند.(ص 129).تامن(7) به شدت از فوق متن انتقاد می‌کند، به اعتقاد او، "فوق متن در بهترین وضعیت برای ذخیره و دسترسی به اطلاعات مختلف مناسب است و نه برای تحلیل انتقادی و باثبات". معانی فوق متن ویژه تعامل کامپیوتر-انسان کدامند؟ بروگا و باسناردو(8) معتقدند که رسانه‌های فوق متنی ارتباطات چندوجهی را تقویت می‌کنند، در عین حال، برخی طراحان (خاصه طراحان مبتدی) به اندازه کافی با اینگونه ارتباط آشنا نیستند چرا که ادبیاتشان ادبیاتی شفاهی و متن محور است.به اعتقاد آنها، ایجاد فوق متن کارآمد، مستلزم رویکردهای جدید و متفاوت به سازماندهی اطلاعات و طبقه‌بندی، بازشناسی چالش‌های صفحه‌خوانی و هدایت مطالب و داشتن درکی از قواعد مربوط به بافت‌های الکترونیکی مختلف است(9) به نحوی که از لحاظ الکترونیکی غنی شده باشند تا انتظارات مختلف کاربران مبتدی را برآورده سازند. - زبان مجازی به مثابه نظام نشانه شناختی بخش قابل توجهی از مطالعات رایج مربوط به زبان آن‌لاین به نشانه‌شناسی اختصاص دارد: کاربران در طیفی از امکانات ارتباطات اینترنتی و کامپیوتری نظیر: ایمیل، بوردهای مباحثه و فضاهای »چت» همزمان ویژگی‌های تفضیلی و بعضاً ماشینی- نشانه‌ها و سمبل‌ها-نظام‌های زبانشناختی را بسط داده‌اند.مقالات بسیاری درخصوص شکل‌گیری قواعد مربوط به ارتباطات آن‌لاین یعنی: ساختارها، گرامر و واژه نگاری نگاشته شده است.عمده ی این مقالات، ارتباطات را در جایگاه‌های مختلف و/یا با زبان نوشتاری یا گفتاری (که تقریباً همواره انگلیسی است) با یکدیگر مقایسه می‌کنند.آنها عموماً چنین نتیجه می‌گیرند که ارتباط آن‌لاین واسطه‌ای است بین گفتار و نوشتار، و برخی مطالعات کلت و بلمور(10) پا را از این فراتر نهاده و بین ویژگی‌های متقارن (آن‌لاین) و ارتباطات همزمان دیجیتالی (آف‌لاین) تمایز می‌گذارند.برخی مقالات به طور خاص به نظام‌های متنی و گرافیکی‌ای )نظیر کاراکترهای عادی( (11) می‌پردازند که کاربران به منظور اضافه کردن برخی ویژگی‌های متنی فراموش شده به ارتباطات الکترونیکی از آنها در ارتباطات آن‌لاین استفاده می‌کنند.(برای کسب ارجاعات مفصل به مسفادین(12) و دیگران 2004 رجوع کنید).در این میان، باربولز،(13) فوق متن را به مثابه ویژگی کلیدی متون دیجیتالی درنظر می‌گیرد و برخی لینک‌هایی که می‌توانند به عنوان میان بر کاری بیش از وظیفه خود انجام دهند را تشریح می‌کند: نشانه‌های تفسیری برای خوانندگان، انتقال معانی مورد نظر نویسنده و راهنمای تنظیم ایده‌های جدید. کرس و ون لیوون(14) معتقدند که حرکت به سمت چند منظوره بودن که پیامد متون دیجیتالی است مستلزم نظریه جدیدی در ارتباطات است که صرفاً ‌بر زبان مبتنی نیست، بلکه نشانه‌شناسی و منابع چندگانه آن که رسانه‌های دیجیتالی در اختیار می‌نهند را نیز دربر دارد.این منابع ویژگی‌های حائز اهمیت ارتباطات آن‌لاین هستند.در عین حال، ما مراقب نتایج ساده‌انگارانه درخصوص مدل‌های ارتباطی که نشانه‌ها و سمبل‌ها را به عنوان واسطه‌های معنایی در ارتباطات اینترنتی و کامپیوتر در نظر می‌گیرند هستیم، و همچنین مراقب تلاش بیش از حد در راستای تعیین و مشخص نمودن مجموعه ای از سمبول ها و علائم »خاص فرهنگی» ویژه گروه های کاربران براساس مفاهیم اصلی فرهنگی نیز هستیم.(این پدیده و مشکلات مربوط به‌ آن، در مسفادین(15) مفصل مورد بحث قرار گرفته است). - ادبیات های جدید؟ در محیطی که «متن» به نحو چشمگیری بر ارتباطات سایه افکنده است، مسلماً، «ادبیات» عامل مهمی در تعیین موفقیت تبادلات انسان- انسان و انسان- کامپیوتر است.اما چه نوع »ادبیاتی» برای ارتباطات اینترنتی و کامپیوتری لازم است؟ در گذشته، محققان ادبیات را توانایی خواندن، نوشتن و برقراری ارتباط، معمولاً در محیطی متن محور، تعریف می‌کردند.اما، در دهه گذشته، محققان حوزه مطالعات جدید ادبی(16) این رویکرد را به چالش کشیدند و بر ادبیاتی تأکید کردند که صبغه ی اجتماعی داشت و از الگوهای ادبی فردی و شناخت محور گریزان بود.(17)بر اساس یک الگوی ادبی اجتماعی، زبان صرفاً بیانگر حقیقتی عینی نیست بلکه در عمل، عرضه‌کننده معنا در بافتی خاص است.براساس این الگو، خواندن و نوشتن، راه‌هایی هستند که افراد از طریق آنها معنا را در بافت خاصی انتقال می‌دهند.(18) اکنون برخی نویسندگان با وارد کردن رویکردهای مطالعات جدید ادبی به دنیای ارتباطات اینترنتی و کامپیوتری، با مفاهیم «عملیاتی» ساده ادبیات الکترونیکی مواجه‌اند که صرفاً بر تعامل با سیستم‌ها، روش‌ها، ابزارها و روش‌های زبانشناختی مربوط به تهیه یا تفسیر متون ]دیجیتالی[ تأکید دارند.(19) در عوض، آنها اهمیت جوانب »انتقادی» و »فرهنگی» ادبیات مربوط به ارتباطات آن‌لاین را مورد بحث قرار می‌دهند.(20) در اینگونه ارتباطات، جنبه »فرهنگی» بیانگر توانایی استفاده از مهارت‌های عملی در بافت‌های اجتماعی است و امکان مشارکت در گفتمان‌های اجتماعی را فراهم می‌کند و جنبه »انتقادی» به سطح پیچیده‌تری از ارتباط با گفتمان‌های الکترونیکی اشاره دارد:توانایی ارزیابی،انتقاد و بازسازی گفتمان‌ها.چشم‌اندازهای نظری درخصوص"ادبیات دیداری"، "ادبیات دیجیتالی"، "ادبیات الکترونیکی" و "ادبیات کامپیوتری" به همت نویسندگانی همچون وارشور، استریت، جونز و دیگران، سیندر و ریچارد(21) افزایش یافته‌اند. هولینگ(22) بحث‌های مربوط به این حوزه را به طور مفصل بازبینی کرده است.نمونه ای از مقالات اخیر نشان می‌دهد که این بحث‌ها به دو دسته مخالف تقسیم می‌شوند:1 ـ آن دسته که ادبیات الکترونیکی را تداوم همان ارتباطات انسانی موجود می‌دانند.2ـ آن دسته که آنها را کاملاً »جدید» و پسامدرن می‌انگارند.مجموعه ای از مقاله‌های پژوهشی بر مهارت‌های جدید مورد نیاز کاربران برای داشتن ارتباطات آن‌لاین موفق تأکید کرده‌اند.به گفته تارستان(23) این مهارت‌ها "مرکب از مهارت‌ها و روش‌های فکری کاملاً نوینی" هستند.(ص 75).گیبس(24) با بسط این مطلب می‌گوید "اشکال جدید ارتباط، در واقع اشکال جدید تفکر و ادراک را بوجود می‌آورند".(ص23). کرامارای(25) از "ادبیات دیداری" در ارتباطات اینترنتی سخن می‌گوید (ص 51)، در عین حال، عبدالله(26) بر تفاوت‌های سبکی و لحنی بین گفتمان الکترونیکی و نثر علمی سنتی تأکید می‌کند. از سوی دیگر، نویسندگانی نظیر ریچارد(27) معتقدند که الگوهای غالب فوق رسانه‌ای ادبیات الکترونیکی به قدری محدود و متکی بر نظریات پسامدرنی نمایش و الگوهای پساساختارگرایانه هستند که نگارش و گفتار را دو سیستم ارتباطی جدا از هم در نظر می‌گیرند.باربولز(28)‌ نیز آرایی را برمی‌شمرد که روش‌های خواندن مورد نیاز (فوق متن‌ها) به همراه سنت‌های ادبی کهن، گسستی پسامدرن را نشان می‌دهند و این مسأله را یادآوری می‌کند که بین این پدیده نوظهور و دیگر کنش‌های مربوط که ما با آنها مأنوسیم نوعی تداوم وجود دارد (یعنی این پدیده تداوم همان کنش‌های پیشین است).او در ادامه بر اهمیت بافت‌ها و روابط اجتماعی‌ای که خواندن در آنها اتفاق می‌افتد تأکید می‌کند و با این مسأله موافق است که تفاوت‌های قابل توجه این بافت‌ها و روابط سبب تغییر در نحوه خواندن می‌گردد.در عین حال، او این تغییر را بیش از آنکه انقلاب بداند، تکامل درنظر می‌گیرد.وارشور(29) با تأکید بیشتر بر ارتباطات بین زبان، ادبیات و بافت فرهنگی- اجتماعی به عدم بهینگی و بهره‌وری این مدل‌های دوگانه ادبیات »جدید» در مقابل »قدیم» اشاره می‌کند و می‌گوید"ریشه‌های اصلی ادبیات، در برتری فرایندهایی نهفته است که در جوامع، فرهنگ‌ها و بافت‌های خاص ارزش به شمار می‌روند".(ص1).به همین دلیل، او معتقد است حتی یک ادبیات الکترونیکی وجود نخواهد داشت درست همانگونه که هیچ ادبیات چاپی‌ای وجود ندارد، و در واقع، برخی مطالعات به تنوع فزاینده ادبیات‌ نوین و مخلوط، اشاره دارند.به عنوان مثال کرانی- فرانسیس(30) معتقد است کاربران به مجموعه‌ای از ادبیات‌ها- قدیمی و جدید- نیاز دارند تا بتوانند ارتباط اینترنتی انتقادی داشته باشند.دادفیلد(30) این مسأله را تأیید می‌کند که دانشجویان روز به روز در آنچه که شلیکو(32) به طور خاص به بررسی پیش‌زمینه‌های ادبیاتی‌ای می‌پردازند که نوآموزان به منظور استفاده مؤثرتر از منابع درسی فوق متنی به آنها نیاز دارند.ویلیامز و مردیس(33) در پژوهشی کوشیدند گسترش ادبیات الکترونیکی را در میان کاربران جدید اینترنت درجه‌بندی کنند. این پژوهش‌ها در مجموع، حاکی از تفکری است که بر مبنای آن کاربران به مجموعه‌ای از مهارت‌ها نیاز دارند تا از ارتباط آن‌لاین مؤثرتری برخوردار باشند.اما قسمت دیگری از بحث بر مدعیات نظری‌ای متمرکز است که بر مبنای آنها فناوری‌های مختلف نیازمند ادبیات‌های مختلف است.از نگاه لی(34) و دیگران، این دیدگاه بسیار جزم‌گرایانه است.ماری(35) نیز مدعیات مربوط به تحولات پارادایمی اجتماعی و فرهنگی‌ای که فناوری سبب پیدایش آنها بوده است را تشریح می‌کند و می‌گوید "فناوری شیوه‌های ادبی و ارتباطی جدید را تحمیل نمی‌کند، بلکه صرفاً تغییرات فرهنگی و اجتماعی، نظیر تغییر شیوه‌های ادبی را تسهیل می‌کند". - بافت‌های فضای مجازی، هویت‌ها و گفتمان‌ها پژوهش‌های مربوط به رشته‌های دیگر شواهدی مبنی بر تنوع عظیم بافت‌های فرهنگی و اجتماعی عرضه‌ کرده‌اند.این بافت‌ها بر گفتمان‌های اینترنتی تأثیر گذاشته‌اند و آنها را بوجود می آورند و از این طریق دیدگاه‌های نظری‌ای که بر اهیمت بافت‌های اجتماعی و فرهنگی در ادبیات و ارتباطات تأکید می‌کنند را تأیید می‌کنند.گالوین(36) به تشریح آنچه او آن را »گفتمان فرهنگ فناوری» می‌نامد می‌پردازد، و می‌کوشد تا آن را در بافت‌های سیاسی و اجتماعی قرار دهد.گیبس(37) به بررسی طیفی از عوامل مؤثری که محتوا، سبک اینترنتی و برآیندهای اجتماعی پدیده زبان مجازی را پدید آورده‌اند، می‌پردازد. مقاله آموزشی کینالی(38) درخصوص آیین معاشرت شبکه(39) را می‌توان نمونه‌ای از راه‌هایی دانست که در آن »قوانین» فرهنگ اینترنتی (مانند زبان و رفتار) هنجارمند شده و از طریق ارتباطات خاصی بروز می‌یابند. هانگ و وانگ(40) پدیده عامل های پرخاشگری(40) را در ارتباطات آن‌لاین بررسی می‌کنند و معتقدند که این رفتار سبب تقویت نرم‌های فرهنگ مجازی و نیز تقویت ارتباط نوشتاری می‌گردد.کنراد(41) در دنیای آموزش آن‌لاین گزارشی درخصوص مجموعه‌ای از قواعد و هنجارهایی که نوآموزان وضع می‌کنند، ارائه می‌دهد.به اعتقاد وی، این »رفتارهای زیبای» شکل گرفته در سایه ارتباطات متقابل به هارمونی گروهی و جامعه کمک می‌کند.جکوبسان(42) ساختار بافت‌ها و پویایی ارتباطات بافتی و تعامل در فضای مجازی را بررسی می‌کند، در عین حال، گیبس و کرادو و دانکر(43) طیفی از سمبل‌های مورد استفاده در دنیای مجازی و ریشه‌های فرهنگی آنها را مورد مطالعه قرار می‌دهند.کلوت و بلمور(44) عناصری نظیر اطلاع‌رسانی، توصیف و تشریح را بررسی می‌کنند.کچ و کندان(45) نیز به بررسی چارچوب کلی تصمیم‌گیری و کارکردهای متقابل نظیر فوق زبان(46) و بازگویی می‌پردازند و کریستال(47) نیز نسل جدیدی از ارتباطات اینترنتی را مورد مطالعه قرار می‌دهد. زبان اینترنت نیز از طریق روابط و هویت‌های کاربران شکل می‌گیرد.به عنوا مثال، گزارش ویسکونسکی(48) به نحوه تأثیرگذاری عوامل فرهنگی‌ای نظیر (پایگاه،موقعیت،طبقه) در "بسترسازی و تعیین قوانین مربوط" به ارتباطات اینترنتی پرداخته است، (ص 100) و پائولیلو(49) رابطه‌ای بسیار ساختارمند را بین متغیرهای زبانشناختی و پایگاه‌های اجتماعی کاربران در چت، توصیف می‌کند.سایر مقالات نیز به تحلیل موضوعات مهمی نظیر تأثیرات مدیریت، جنس و عوامل اجتماعی بر ارتباطات خصمانه درون اتاق‌های چت پرداخته‌اند(50) یا ساختار پیام‌های الکترونیکی زنانه-مردانه که در فهرست ایمیل های آکادمیک آمده‌اند را تشریح می‌کنند.(51) دی اولیویرا»(52) بی‌حرمتی‌های مؤدبانه» را در یک فهرست بحث زبان پرتغالی ارزیابی می‌کند و نتیجه می‌گیرد که در این بافت، مخاطبان مرد بر نقش‌های جنسیتی سنتی خود به مثابه "احکام مبادی ادب" خود تأکید می‌کنند.در مقابل، هرینگ و پانیامتیکول(53) از بررسی جنس و گردش تخصیصی در اتاق چت تایلندی نتیجه گرفتند که زنان تایلندی در این بافت نسبتاً قدرتمند شده‌اند.لیو (54) جوانب عاطفی اجتماعی و وظیفه‌شناختی ارتباطات کامپیوتری را مدنظر قرار می‌دهد، حال آنکه برگزیده‌های سال 1994 دری(55) شامل مقالاتی می‌شود که ارتباطات خرده فرهنگ‌های مختلف فضای مجازی و ماهیت و کارکرد فضای مجازی را بررسی کرده‌اند.آخرین گروهی که به پژوهش درخصوص زبان فضای مجازی پرداخته‌اند، برآیندهای چیرگی زبان انگلیسی را بر فضای مجازی و فرهنگ مجازی بررسی کرده‌اند.پس روز به روز آشکارتر می‌شود که بافت‌های ارتباطی و ساختارهای فرهنگی- اجتماعی آن‌لاین و ارتباطات شبکه‌ای، فراوان و متنوع‌اند و نمی‌توان آنها را به آسانی طبقه‌بندی نمود. - گرایش‌های (روندهای) آینده مبادا تصور کنیم که گستره ی فعلی ارتباطات اینترنتی و کامپیوتری متنی- خواه ایمیل و خواه فوق‌ متن- ایستا است، لازم است به خاطر داشته باشیم که فناوری‌هایی که مفاهیم مربوط به زبان ادبیات آن‌لاین را به چالش می‌کشند قریب‌الوقوع‌اند.تاکنون، خوانندگان مطالب اینترنتی مجال ایجاد یا توصیف متن آن‌لاین را نداشته‌اند.در عین حال، تعداد محدودی از نویسندگان یا تولیدکنندگان، تمام مطالب را کنترل می‌کرده‌اند.اشکال جدید فوق متن نظیر آنهایی که ویکیس(56) (یک وب سایت یا یک مجموعه اسناد فوق متنی دیگری که به کاربر امکان اضافه کردن مطلب و نیز ویرایش آن توسط کاربر دیگر را می‌دهد) قول عرضه شان را داده است، تمایزات آشکار بین نویسنده و خواننده، تولیدکننده و مصرف‌کننده متن یا مطلب آن‌لاین را کمرنگ می‌کند.(57) پیشتر دریافتیم که خواندن که با تولید معنا در ارتباط است و فناوری‌های جدیدی که دسترسی را آسان می‌کنند به چندین خواننده و نویسنده امکان می‌دهد تا تحلیل‌ها و تفاسیر خود را از متن به طور مستقیم ثبت کنند و در فرایندی تفسیری پویای معناساز شرکت کنند.به گفته براگا و باسناردو(58) این پیشرفت ها که چالش جدیدی را پیش روی کاربران قرارداده مهمتر و عمیق تر از کنترل متون غیر خطی است.خوانندگان روز به روز با متونی مواجه می‌شوند که توسط چند مؤلف نوشته شده و در شرایطی قرار گرفته که دائماً در حال تغییر است، شرایطی که عقاید فعلی ما را درخصوص نحوه تولید، ارزیابی و اشاعه علم به نحو بنیادینی تغییر می‌دهد. نتیجه‌گیری افراد به هنگام ساخت و تبادل معنا با یکدیگر طیفی از عوامل ادبی و زبانی را در ایجاد متون و ارتباطات چندجانبه به خدمت می‌گیرند.این فرایند خود تحت تأثیر بافت‌های اجتماعی و فرهنگی و هویت افراد قرار می‌گیرد.در ارتباطات اینترنتی و کامپیوتری، زبان، ادبیات و فناوری،همه را به گفته ویگوتسکی(59) می‌توان »ابزارهای فرهنگی» نامید که افراد از آنها به منظور تأثیر بر معنا و (نه الزاماً تعیین آن) استفاده می‌کنند.این مسأله بیانگر آن است که هیچ رویکرد نظری معناداری به فهم زبان در اینترنت نباید، فناوری را به ادبیات یا بالعکس ترجیح دهد، بلکه باید هر دو را مکمل یکدیگر بداند.لی(60) ضمن توجه به این مطلب معتقد است که نظریه فعالیت، نظریه شبکه عامل ومفهوم اجتماعات عملکردی می‌توانند چشم‌اندازهای مفیدی برای بررسی ادبیات ونحوه تأثیر آن بر ارتباطات اینترنتی و کامپیوتری باشند.لی با ذکر نمونه‌هایی از رویکردهای جدیدی که اهمیت آموزش، عاملیت و اقتباس کاربر را نشان‌ می‌دهند، راسل(61) نظریه فعالیت را- که بر انتقال دوباره معنا یا شیوه‌های اقتباس ابزارهای جدید توسط افراد به منظور برقراری ارتباط با دیگران تأکید دارد- به مثابه چارچوبی که امکان پژوهش و درک جدیدی از استفاده انسان‌ها از کامپیوتر به عنوان ابزارهای فرهنگی جدید تعامل بین افراد را فراهم می‌کند را مورد تأکید قرار می‌دهند و آن را برجسته می‌کنند.

گوگل بچه غول پس از انقلاب ارتباطات!

گوگل بچه غول پس از انقلاب ارتباطات!

از: بی بی سی شاید کمتر کسی را بتوان یافت که روزمره با اینترنت سر و کار داشته باشد و گذارش به موتور جستجوی گوگل نیفتاده باشد. گوگل در طول فعالیتش در کنار محصولات و خدمات اینترنتی محبوبی چون سایت دوست یابی اورکات، دسک تاپ گوگل، دفترچه و تقویم آن لاین و ...، همواره سعی کرده است تا بر کیفیت موتور جستجوی اصلی اینترنتی خود نیز بیافزاید. با این حال این روزها بسیاری نیز در گوشه و کنار دنیا پیدا می شوند که گروه های اینترنتی ضد گوگل تشکیل داده اند. انتقادات بر گوگل به دو دسته اساسی قابل تقسیم است، انتقادات بر شیوه کار موتورهای جستجوی اینترنتی در یک دهه اخیر و انتقاداتی که بر عملکرد خود گوگل وارد شده اند. موتور جستجوی گوگل با روزانه حدود دویست میلیون بازدید کننده، پرطرفدارترین موتور جستجوی اینترنتی در جهان است. برخی نظرسنجی ها و ارزیابی ها همچنین گویای استفاده روز افزون گوگل در ایران به جای رقبای قدیمی تر چون یاهو و با فاصله ای بسیار قابل توجه، ام اس ان است. از جمله، نظرسنجی ایران سئو حاکی از آن است که بیش از شصت و هشت درصد پاسخگویان ایرانی گوگل را به یاهو و یا سایر موتورهای جستجو ترجیح داده اند. یکی از دلایل اصلی این امر گذشته از جستجوی بهتر و دقیق تر کلید واژه ها در گوگل، عرضه سرویس محلی فارسی برای ایرانیان است که هرچند هنوز کامل نشده، ولی جستجوی فارسی در اینترنت را سرعت داده است. دیگر یافته های نظرسنجی های جهانی نیز حاکی از محبوبیت گوگل در میان کاربران اینترنت است. در تحقیق موسسه نظرسنجی نیلسون از یک میلیون کاربر اینترنت در جهان نزدیک به نیمی از آنها اظهار داشته اند که روزانه از گوگل برای جستجو در اینترنت استفاده می کنند؛ در حالی که تنها رقیب عمده فعلی این موتور جستجوی محبوب، یاهو، تنها بیست و سه درصد طرفدار دارد. با این حال گوگل هنوز در رقابت با یاهو که حدود سی و پنج درصد از بازار اطلاعات را در اختیار دارد و در رتبه نخست قرار دارد، راه درازی در پیش دارد. طبق آخرین برآوردی که ماه پیش منتشر شد، گوگل تنها کمتر از نیم درصد از این بازار پرسود را در اختیار دارد. با این حال گفته می شود مدیران گوگل پروژه های بلند پروازانه دیگری از تولید سیستم عامل و یا روانه بازار کردن تلفن های همراه دارای قابلیت جستجو در گوگل و گفت و گو در گوگل تاک گرفته تا همکاری تحقیقاتی با ناسا را در دستور کار خود قرار داده اند. با اینکه برخی از کارشناسان معتقدند گوگل در چند سال اخیر شیوه جستجوی اینترنتی را متحول کرده است، اما برخی دیگر نیز معتقدند انحصار و سلطه گوگل بر این حیطه سبب می شود تا کاربران، ناخواسته به سوی سایت های خاصی هدایت شوند که این خود مانعی برای دستیابی به اطلاعات آزاد تلقی می شود! نارضایتی روزافزون کاربران از موتورهای جستجو با اینکه گوگل و یاهو کمتر از ده سال است که کار اصلی خود را بر روی موتورهای جستجو متمرکز کرده اند اما سابقه موتورهای جستجو به حدود سیزده سال پیش می رسد. کمی پس از آنکه بهره برداری همگانی از اینترنت در آمریکا آغازشد، اولین موتور جستجوی اینترنتی با نام وندکس آغاز به کار کرد. اما اولین موتور جستجوی اینترنتی معروف را دانشگاه کارنگی ملون (Carnegie Mellon) با عنوان لیکوس (Lycos) ساخت که تا چندی پیش به عنوان یکی از مراجع اینترنتی مورد استفاده کاربران اینترنت قرار می گرفت. آلتاویستا دومین موتور جستجوی محبوبی بود که پس از آن به کاربران اینترنت معرفی شد. همزمان با رشد سایت های اینترنتی، از تنها چند سایت در سال ۱۹۹۱ که متعلق به کاخ سفید و سازمان ملل بود، به میلیونها سایت اینترنتی در پایان دهه نود، یاهو به عنوان محبوب ترین موتور جستجوی اینترنتی وارد بازار اطلاعات شد. در سال ٢٠٠١، گوگل وارد این بازار شد و طی پنج سال توانست بخش مهمی از این بازار را تصاحب کند. شیوه کار موتور جستجوی گوگل اصولا بر مبنای رتبه بندی صفحات است. هر چقدر به صفحه ای بیشتر لینک (پیوند) داده شده باشد، موتور جستجو نتیجه می گیرد که آن صفحه از محبوبیت بیشتری برخوردار است و بنابراین آن را درصدر یافته های خود برای کاربران قرار می دهد. شیوه یافتن صفحات اینترنتی با کلید واژه ها توسط گوگل، مبتنی بر جستجو های دائمی صفحات وب توسط نرم افزاری به نام اسپایدر است که همچون برخی از کاربران اینترنت به وبگردی دائمی مشغول است. اسپایدر همچنین به روز بودن سایت ها و ذخیره آن ها را نیز بر عهده دارد. در مرحله بعدی نرم افزار دیگری به نام کراولر تصمیم می گیرد که چه صفحاتی در سایت مورد نظر باید مورد توجه قرار گیرند. در مرحله سوم، صفحات بر مبنای اطلاعات، جمع آوری پردازش و بایگانی می شوندو سپس این اطلاعات فشرده و در پایگاه داده ها ذخیره می شوند. سرانجام در آخرین مرحله، سیستم رتبه بندی وارد کار می شود و همزمان با تقاضای کاربر، تمام صفحات مرتبط را مشخص و بر اساس رتبه بندی تنظیم و در کمتر از یک ثانیه آن را ارائه می دهد. شکاف دیجیتالی با آن که برخی از نظرسنجی ها نشان گر آن است که با بهینه سازی ساز و کار موتورهای جستجو در چند سال گذشته، میلیون ها کاربر اینترنت در سراسر جهان توانسته اند به اطلاعات روزمره خود دست یابند، اما اغلب این موتورهای جستجو از این نظر که به سختی می توان اطلاعات علمی رایگان را در آن ها برای پژوهشگران و یا دانشجویان یافت، مورد انتقاد قرار می گیرند. علت این است که عملکرد آنها بر اساس سیستم رتبه بندی سبب می شود تا ابتدا دهها، صدها و گاه هزاران سایت بر اساس سلیقه های عامه کاربران فهرست شوند و نه بر اساس محتوای آنها. اغلب نظرسنجی ها همچنین نشان می دهد که بسیاری از کاربران تنها به مشاهده صفحه اول فهرست جستجو می پردازند. از سوی دیگر، بهره وری رایگان از بسیاری از مقالات و یا یافته های علمی فهرست شده توسط گوگل یا موتورهای جستجوی دیگر برای محققان کشورهای در حال توسعه به دلیل مجانی نبودن آن ها امکان پذیر نیست. دکتر یحیی کمالی پور، استاد و مدیر دپارتمان ارتباطات دانشگاه پوردیو، در این باره می گوید: "این مشکل در کشورهای در حال توسعه بیشتر به چشم می خورد، در حالی که در کشورهای توسعه یافته علاوه بر موتورهای جستجوی سودمندی چون Lexus-Nexus یا کتابخانه های اینترنتی، بسیاری از دانشگاه ها مراکز و پورتال های اینترنتی را برای رفع نیاز دانشجویان و پژوهشگران ایجاد کرده اند، اما نه تنها فاصله ای عظیم بین کشورهای درحال توسعه و کشورهای توسعه یافته در این زمینه وجود دارد بلکه اصولادر بسیاری از کشورهای در حال توسعه فرهنگ و دانش بهره وری از شبکه جهانی کامپیوتری را نیاموخته اند که این یکی از دلایل شکاف دیجیتالی در دنیا است." بسیاری از تحلیل گران ارتباطات معتقدند که با سپری شدن نزدیک به یک دهه از عمر موتورهای جستجوی همگانی در اینترنت اکنون هر روز بیشتر ما با این وافعیت روبرو می شویم که موتورهای جستجوی کنونی پاسخگوی همه نیازهای کاربران نیستند. یکی دیگر از مشکلات موتورهای جستجو نتایج متفاوتی است که هر یک از آن ها بر اساس ساختار پردازشی خود از کلید واژه ها ارائه می دهند. نتایج متفاوت دکتر کلاید بنتلی، استاد روزنامه نگاری دانشگاه میسوری، در این باره به بخش فارسی بی بی سی چنین می گوید: "گوناگونی غریب نتایج موتورهای جستجو در باره یک واژه چیزی است که من همیشه در کلاس های درسم با یک آزمون عینی مورد بحث قرار می دهم. من همیشه از پنج، شش نفر از دانشجویانی که با لپ تاپ از اینترنت بی سیم سرکلاس استفاده می کنند، می خواهم که یک کلید واژه خاص مثل همگرایی رسانه ای را توسط موتورهای مختلف جستجو کنند." "وقتی من به آن ها می گویم: "برو"، آن ها روی Enter کلیک می کنند. پس از آنکه نتایج ظاهر شدند من از هر کدام از آنها می خواهم که چهار سایت نخستی که توسط این موتورهای جستجو فهرست بندی شده اند را بخوانند؛ اغلب دانشجویانم از اینکه هر موتور جستجویی نتایج کاملا متفاوتی ارائه کرده است شگفت زده می شوند." دکتر بنتلی با اشاره به واکنش دانشجویان ادامه می دهد: "اغلب دانشجویان می گویند: ما انتظار داشتیم گوگل همه چیز را پیدا کند!" تجربه دکتر بنتلی را می توان با یک آزمون آماری دیگر مورد بررسی قرار داد. این آزمون علاوه بر گوناگونی یافته ها نشانگر ضعف عمومی این موتورهای جستجو برای پردازش اطلاعات به زبان فارسی که گفته می شود از حدود چند هزار صفحه در دهه میلادی گذشته به میلیون ها صفحه اینترنتی به زبان فارسی در اواسط دهه حاضر رسیده، نیز هست. به همین منظور یافته های سه موتور جستجوی محبوب در باره شرمینه شهریور، ملکه زیبایی سال گذشته اروپا، که موضوعی تخصصی نیست را مورد مقایسه قرار می دهیم. در این مقایسه، گوگل بیش از ده هزار صفحه مرتبط با این نام را فهرست کرده است، درحالی که یاهو فقط حدود هزار و صد صفحه و ام اس ان حدود نهصد صفحه را پیدا کرده اند. در مورد صفحات فارسی تفاوت چشمگیر تر است. در حالی که گوگل ١١٣ صفحه را ثبت کرده است، یاهو با چهل یافته کمتر از نیمی از نتایج گوگل و ام اس ان با فقط چهارده یافته حدود یک هشتم نتایج گوگل را به دست آورده اند. کاربران ایرانی و گوگل نارضایتی برخی از کاربران فارسی زبان اینترنت از نتایج یافته ها در گوگل که خدمات گوگل فارسی آن دو سالی است در کنار سی و چهار سایت محلی دیگر گوگل راه اندازی شده، سبب شده است تا محبوب ترین موتور جستجوی وب کارآمدیهای محدوتری در مقایسه با جستجو به زبان های دیگر به ویژه انگلیسی، داشته باشد. ولی اما لیناکر از بخش ارتباطات شرکت گوگل در این باره به بی بی سی فارسی می گوید: "گوگل ضمن توجه به خواسته های مخاطبان محلی به گرایش های مشتریانش در سطح جهانی توجه دارد و از همین رو کار روی بهینه سازی هر دوی این خدمات را تواما ادامه می دهد." وقتی از اما لیناکر در باره امکان توجه جدی تر به سرویس فارسی گوگل می پرسیم، وی پاسخ می دهد: "گوگل در حال حاضر برنامه خاصی برای گسترش سرویس فارسی اش ندارد. اما می کوشد تا با این مخاطبان از طریق سرویس محلی خود در ارتباط دائم باشد." اما لیناکر بخشی از نارضایتی کاربران ایرانی از نتایج جستجوهای خود به زبان فارسی در گوگل را ناشی از رعایت نکردن قواعد دقیق جستجوی اینترنتی توسط بسیاری از آن ها می داند و می گوید: "گوگل همواره تلاش می کند تا از روش ها و شیوه های تازه ای برای کمک به جستجوی کاربران اینترنت استفاده کند و از سوی دیگر کاربران نیز می کوشند تا با استفاده از آن بهترین نتایج را به دست بیاورند. به این ترتیب ما امیدواریم که رضایت تعداد بیشتری از کاربران فارسی زبان اینترنتی را به دست بیاوریم." یافته ها نشان می دهد که بهره وری از اینترنت به زبان فارسی در سال های گذشته رشد بسیاری داشته است و تخمین زده می شود که حدود یک صدم کاربران اینترنت در جهان به زبان فارسی در اینترنت ارتباط برقرار می کنند که بخش مهمی از این تعداد که بیش از هفت میلیون نفر برآورده می شوند در ایران ساکن هستند. از سوی دیگربسیاری از موسسات دولتی و یا خصوصی به دنبال ایجاد سرویس های جستجو یا پرتال فارسی هستند که تازه ترین مدعی در این زمینه، موسسه سروش در صدا و سیمای جمهوری اسلامی است که قصد دارد با استفاده از تجربه چین، یک پرتال ملی برای کنترل و عرضه اطلاعات در اینترنت برای مخاطبان ایران به راه بیندازد تا شاید این موسسات بتواند با خدمات جانبی خود رقیبی برای گوگل در جستجوی فارسی محسوب شوند. بچه غول دوست داشتنی! شرکتی که در سپتامبر ١٩٩٨ توسط اریک اشمیت و براساس پروژه دو دانشجوی دکترا در دانشگاه استتفورد پایه گذاری شد، در سال ٢٠٠٠ خود را به عنوان یک موتور جستجو معرفی کرد. به زودی این موتور جستجو با تکمیل سیستم های پردازشی جستجوی اطلاعات ظرف یک سال توانست توجه بسیاری از مخاطبان را با افزودن بخش های دیگری به صفحه اصلی خود از جمله اخبار، جستجوی عکس و گروه های اینترنتی جلب کند. نام گوگل برداشتی از Googol به معنای یک و هزار صفر است. این موتور جستجو به سرعت مفهومی به معنای گوگلی کردن، به معنای جستجوی اینترنتی، را وارد زندگی بسیاری از مردم کرد؛ به عبارت دیگر جستجوی اینترنت برای بسیاری از مردم مترادف با گوگل است. دکتر کمالی پور در این باره می گوید : "گوگل را می توان با کلینکس که در سال ١٩۲٤ توسط شرکت کیمبرلی کلارک به بازار آمد مقایسه کرد. این شرکت اولین شرکت تولید کننده دستمال کاغدی بود و چون در آن زمان رقیبی نداشت استفاده از نام تجاری کلینکس توسط مصرف کنندگان معمول شد و به تدریج جای خودش را در فرهنگ عامه پیدا کرد و بسیاری از مردم از جمله در ایران همچنان از این نام تجاری برای نامیدن دستمال کاغذی استفاده می کنند. به همین ترتیب به محض اینکه ما از جستجو در اینترنت سخن می گوییم، بسیاری از مخاطبان به یاد مفهوم 'گوگلی کردن' می افتند؛ در حالی که موتورهای جستجوی بسیاری وجود دارند، ولی عمومیت گوگل را پیدا نکرده اند." اما آیا همین محبوبیت گوگل به انحصار طلبی ش منجر نمی شود؟ دکتر کمالی پور در این باره خوش بین است. وی به بی بی سی فارسی می گوید: "با وجود موتورهای جستجوی دیگر، جای نگرانی چندانی وجود ندارد زیرا اغلب، رقابت سازنده به نفع مشتری تمام می شود." در همین حال دکتر باربارا ایورسن، استاد روزنامه نگاری دانشگاه شیکاگو، در این باره می گوید: "به عنوان یک استاد روزنامه نگاری، هر روزه با گوگل سر و کار دارم و به نظرم مردم باید درباره شیوه کار گوگل چیزهایی بدانند. اینکه گوگل بر اساس سیستم رتبه بندی صفحات کار می کند، بدان معناست که سایت های ارائه شده بر اساس جستجوی شما به آن چه بسیاری دیگر از کاربران با جستجوی مشابه در نظر داشته اند، نزدیک است." برخی دیگر از منتقدان گوگل به عملکرد این شرکت در برابر فشارهای سیاسی مانند درخواست دادستانی فدرال آمریکا برای دریافت اطلاعات مربوط به بازدیدکنندگان و یا سانسور بخش هایی از تاریخ معاصر چین که مربوط به خیزش دانشجویان در میدان تیان آن من در چین می شود، انتقاد می کنند. حریم خصوصی اما لیناکر در این باره می گوید: "سانسور، اتهامی است که همواره به گوگل وارد شده است، به این دلیل که ما سرویس چینی خود را در گوگل آغاز کرده ایم. اما برخی از محتوای این سرویس تحت فلیترینگ دولت چین قرار دارد. به این ترتیب سرویس چینی گوگل آهسته، نامطمئن و غیرقابل استفاده می شد." "ما با یک انتخاب روبرو بودیم؛ یا باید ٩٩ درصد اطلاعات را عرضه می کردیم یا هیچ. ماتصمیم گرفتیم تا راه اول را برگزیینیم. طبعا برای ما به عنوان یک شرکت تجاری راه اول سودمند تر بود؛ ولی این برای چینی ها هم سودمند است، زیرا آن ها امروزه حتی بیشتر از پنج سال پیش از اینترنت استفاده می کنند و این امر به توسعه در آن کشور کمک می کند." "این دیدگاه بسیاری از دولت های دمکراتیک غربی در رویکرد به حقوق بشر در چین هم هست. وقتی ما در چین یا هر کشور دیگری مجبور شویم نتایج یافته های خودمان را فیلتر کنیم باید به روشنی درباره آن توضیحی ارائه دهیم. اما اگر نتوانیم حوزه امنیت خصوصی مشتریان خود را به عنوان نمونه در زمینه ای میل یا وبلاگ نویسی حفظ کنیم، از دادن خدمات خودداری می کنیم. به علاوه سرویس چینی ما راه انتخاب را برای کاربران باز می گذارد که از این سرویس استفاده کنند یا در سایت اصلی گوگل به جستجو بپردازند." نفوذ گوگل به حیطه خصوصی کاربران و امکان بهره وری از آن امری است که توجه بسیاری را برانگیخته است. هنگامی که سال گذشته اریک اشمیت از گوگلی سخن راند که بیش از گذشته "درباره شما می داند"، برخی از منتقدان این شرکت نگرانی خود را از ارائه اطلاعات محرمانه مشتریان به دیگران ابراز کردند. از جمله سازمانی موسوم به دیده بان گوگل که با انتشار مقالاتی به نقد این شرکت می پردازد، به تغییر قرار داد گوگل در ارائه خدماتش پس از سال ۲٠٠٤ اشاره کرده که امکان در اختیار قرار دادن برخی اطلاعات مربوط به بازدیدکنندگان به دیگران را رد نکرده است. از جمله انتقادات دیگر مربوط به عملکرد موتور جستجوی گوگل، تبلیغات اینترنتی آن در سایت ها و وبلاگ ها است که برخی معتقدند گوگل این سایت ها را در اولویت نتایج خود قرار می دهد. هرچند که اما لیناکر این موضوع را رد می کند، اما برخی نیز با ارائه آمارهایی بر این واقعیت صحه گذاشته اند. با این همه گوگل اعلام کرده است که قصد دارد اتکای شرکت بر این آگهی ها را کمتر کند و از روشهای دیگر آگهی در سایت ها از جمله آگهی های ویدئویی یا سرویس های ارائه اطلاعات تجاری مورد درخواست کاربران، برای تبلیغ بهره بگیرد. شیوه های جستجو و کاربران فارسی بهره وری از گوگل در ایران سابقه چند ساله دارد که با عرضه گوگل فارسی در سال ١٣٨٣ شتاب بیشتری گرفت. با این همه هنوز برخی از کاربران از آنکه اطلاعات مورد نظر به فارسی خوب پردازش نمی شوند و در برگیرنده همه منابع اینترنتی به فارسی نیست شکایت دارند. اما لیناکر مدیر ارتباطات گوگل در زمینه بازاریابی معتقد است که کاربران فارسی زبان باید بیشتر با روش های بهینه جستجوی اینترنتی آشنا شوند. برای جستجوی بهتر در اینترنت روش های متقاوتی را می توان توصیه کرد ولی شاید بتوان مهمترین آنها را چنین در موارد زیر خلاصه کرد: خلاصه کردن اطلاعات مورد درخواست از طریق کلید واژه ها استفاده از موتور جستجوی تخصصی برای اطلاعات تخصصی استفاده از دو یا چند کلید واژه مرتبط برای دستیابی به بهترین نتیجه استفاده از علامت های نگارشی مانند "،" (کاما) برای تفکیک اطلاعات کمک گرفتن از اعداد برای دستیابی به اطلاعات با این حال به نظر می رسد بسیاری از مردم اصولا به دنبال چیزهای مهمی در اینترنت نمی گردند. براساس یک مطالعه توسط ورد استاکر، جنیفر لوپز، بازیگر و خواننده مشهور، پس از سایت یاهو در ایران، یکی از کلید واژه های مهم برای ایرانیان در جستجوهای اینترنتی شان در سال گذشته بوده است. نسل تازه موتورهای جستجو ایراداتی که بر موتورهای جستجو پس از حدود یک دهه از عمومیت یافتن آن ها وارد شده است، برخی از تحلیل گران ارتباطات را برآن داشته است تا به دنبال راه چاره برآیند. یکی از مهمترین این ایرادات هوشمندی ناکافی در پردازش اطلاعات مورد درخواست کاربر است که اغلب در زمینه های علمی به این اطلاعات نیاز دارند. به عنوان نمونه یاهو قصد دارد علاوه بر فهرست بندی یافته ها، نظرات و پیشنهادات کاربران درباره موضوع را نیز ضمیمه کند و گوگل نیز مدتی است که سرویس اولیه گوگل اسکولار را راه انداخته است که مقالات و مراجع علمی را فهرست می کند. برخی دیگر استفاده از روشهای موسوم به مرجع آزاد یا Open Source را پیشنهاد می کنند و معتقدند به جای انتشار مقالات علمی در نشریات تخصصی، باید این مقالات را بر روی اینترنت قرار دهند تا مخاطبان بیشتری بتوانند به آن ها دسترسی یابند و به این ترتیب شاهد رشد علمی گسترده تر در رشته های مختلف شویم. کار بر روی اینترنت نسل دوم و موتورهای تازه یا وب دوم از جمله راهکارهایی برای پاسخگویی به نیازهای مخاطبان است. در وب دوم محتوای اطلاعات بیشتر از نام آن اهمیت دارد و کاربران بیشتر در تهیه محتوای آن مشارکت خواهند داشت. یکی از نمونه های سایت هایی که مفهومی از وب نسل دوم را عرضه می کند سایت دانشنامه اینترنتی ویکی پدیا، است که چندی پیش اعتبار اطلاعات عرضه شده در آن از سوی مجله "نیچر" همسان با دائره المعارف بریتانیکا ارزیابی شده بود و بحث هایی را دامن زد. چشم انداز پیش رو گوگل به عنوان یک موتور جستجوی محبوب همچنان که اما لیناکر معتقد است از طریق داده های ارائه شده نقش موثری در رشد اطلاعات کاربران در شبکه اینترنت دارد، ولی این کافی نیست. دکتر یحیی کمالی پور تاکید می کند که به ویژه در ایران باید روی تامین و گسترش شبکه های فیبر نوری سرمایه گذاری شود و به علاوه موتور جستجوی بومی و کتابخانه اینترنتی نیز راه اندازی شود تا بتواند پاسخگوی نیازهای کاربران اینترنت در ایران شود، "در غیر این صورت همواره دنباله روی قافله پرشتاب جامعه اطلاعاتی خواهند بود". با یا بدون گوگل، جستجو در اینترنت یکی از جالب ترین موضوعاتی است که محققان مختلف به آن پرداخته اند و همگی معتقدند که این امر تلقی امروزین ما را از زندگی تغییر داده است و بر اساس ارزیابی های موسسات علمی در آینده ای نزدیک باز هم بیشتر فرهنگ آن لاین یا دیجیتالی را جایگزین مناسبات ارتباطی کنونی خواهد کرد. شاید اگر کارل مارکس اکنون زنده بود همچنان که در کارتون طنز آمیزیک سایت مخالف گوگل نشان داده شده است می گفت: "گوگل افیون توده هاست!"